GNP at GDP

Iba’t ibang Modelo ng Paikot na Daloy ng Kita at Paggasta

Ang paikot na daloy ng kita at paggasta ay naglalarawan ng dalawang pangunahing gawain ng ekonomiya: ang produksyon at pagkonsumo.

Ipinapakita ng iba’t ibang modelo ng ekonomiya kung paano nagaganap ang makroekonomikong ekilibriyo. Inilalarawan din ng mga ito kung paano ang kita ay lumalabas (outflow) at pumapasok (inflow) mula sa paikot na daloy.

Pambansang Kita

Gross National Product (GNP) – sumusukat sa halaga ng mga produkto at serbisyo na nagawa ng mga mamamayan ng bansa (Gawa Ng Pinoy sa loob at labas ng bansa)

Gross Domestic Product (GDP) – tumutukoy sa halaga ng produkto at serbisyo na ginawa sa loob ng bansa kasama ang produksyon ng mga dayuhan (Gawa Dito sa Pilipinas)

Pagtutuos ng GNP (Gross National Product)

Ang magiging halaga sa pamilihan (market value) ng lahat ng mga produkto at serbisyong prinodyus ng isang bansa sa isang takdang panahon, (maaring quarterly o yearly) ay tinatawag na Gross National Product. Ang halaga ng mga produkto at serbisyo ay salaping kapalit at sa piso ito sinusukat. Para maiwasan na madoble ang pagsukat, ang halaga ng tapos na produkto at serbisyo sa pamilihan ang kinikwenta.

Ang GNP ay itinuturing na pinakamahalagang bagay na isinasaalang-alang sa usapin na may kinalaman sa pag-unlad ng bansa. Dito nalalaman ang pangkalahatang produksyon ng bansa. Sa pamamagitan nito, pinagsasama-sama ang lahat ng produkto at serbisyo na ginawa ng mga mamamayan ng isang bansa.

Sa maikling salita, ang GNP ay tumutukoy sa kabuuang halaga ng mga produkto at serbisyong nagawa ng isang bansa sa loob ng isang taon.

Pagkakaiba ng GNP at GDP (Gross Domestic Product)

GNP at GDP

 

Gross Domestic Product (GDP) is similar to GNP as a measure of national output; it is also the market value of final goods and services produced in a given year. But there is a difference between the two. GNP refers to the value of goods and services produced by a country’s citizens, while GDP measures the commodities produced within the country’s borders. Any good within the country that is produced by foreigners is part of GDP, not of GNP. As we said, GNP measures the value of commodities produced by a country’s citizens. The income earned by overseas Filipino workers (OFWs) therefore is part of GNP, but not of GDP. This is because GDP includes economic activity within the country’s borders only. The income of OFWs is earned abroad, and thus is part of GNP but not of GDP.

Economics IV

 

Mga Paraan ng Pagsukat ng GNP

Maaaring masukat ang GNP batay sa paggasta ng iba’t ibang sector o kaya naman ay batay sa kanilang kita. Maaari ring ito ay batay sa pinagmulang industriya kung saan makikita ang karagdagang halaga sa bawat baiting ng produksyon.

 The Expenditure Approach

 Anuman ang nagawang produkto at serbisyo ng ekonomiya, ito rin ang kinokonsumo. Ang mga tapos na produkto at serbisyo ay maaaring uriin sa sumusunod: mga kinokonsumong produkto (consumption goods), produktong ginagamit sa pangangapital (investment goods), produkto at serbisyong ginagamit  ng pamahalaan at ang mga gastos sa paggawa ng produktong iniluluwas pagkatapos ibawas ang paggasta sa pag-angkat.

Sa madaling salita, ang pagkwenta ng GNP sa ganitong paraan ay pagsasama-sama ng sumusunod:

GNP = C + G + I + (X – M) + net factor income from abroad + statistical discrepancy

Kung saan:

C = personal na paggasta

G= paggasta ng pamahalaan

I = gastos sa pangangapital

X – M = net exports

Net Factor Income from Abroad = kita ng mga Pilipino sa ibang bansa sa pagkatapos ibawas ang kita ng mga dayuhan sa loob ng PIlipinas

Statistical Discrepancy = pagkakaiba sa pagtataya ng pambansang kita sa paraang batay sa paggasta at paraan batay sa kita

The Income Approach

 Sa proseso ng produksyon, ang mga may-ari ng salik ng produksyon tulad ng lupa, paggawa at kapital ay tumatanggap ng kita bilang kabayaran sa kanilang kontribusyon sa proseso para magawa ang produkto.

 Ang mga sinusukat sa ganitong paraan ay ang sumusunod:

  1. Kita ng mga tao (personal income)
    1. Sahod at sweldo
    2. Tubo at dividends
    3. Upa
    4. Interes
  2. Kita ng pamahalaan mula sa pamumuhunan (government income)
  3. Kita ng korporasyon (corporate income)

Kapag pinagsama-sama ang tatlong uri ng kita, makukuha ang pambansang kita (national income):

NI = P I + GI + CI

     + IT –S

     + DA

     = GNP

Kung saan:

PI = kita ng tao

GI = kita ng pamahalaan mula sa pangangapital

CI = kita ng bahay-kalakal/ korporasyon

NI = pambansang kita

IT – S = di-tuwirang buwis (IT) na binawas ang subsidiya (S)

DA = depreciation

 GNP by Industrial Origin

 Sa paraang ito, kinukwenta ang kabuuang halaga ng produksyon ng mga pangunahing industriya ng bansa. Kapag pinagsama-sama ang halaga ng agrikultura, industriya at sektor ng serbisyo, ito ay tinatawag na Gross Domestic Product. Nagsasaad ito ng halagang ibinayad sa sahod, upa, tubo at interes kasama ang mga salik ng produksyon na ang nagmamay-ari ay mga dayuhan ng ginawa ng final goods. Upang masukat ang GNP, isasama ang net factor income from abroad. Narito ang framework sa pagsukat.

 Pagsama-samahin ang kinita ng mga sektor:

Sektor ng Agrikultura, Pangingisda, Paggugubat + Sektor ng Industriya + Sektor ng Paglilingkod = GDP batay sa gastos ng mga salik ng produksyon

 + Net Factor Income from Abroad

= Gross National Product

Nominal at Real GNP

Ang GNP bilang panukat ng kabuuang produksyon ng ekonomiya ay nahaharap sa pabagu-bagong presyo. Upang malaman kung may pagtaas sa GNP, ang mga ekonomista ay gumagamit ng price index o ang average ng mga presyo. Upang makuha ang price index, ginagamit ang market price ng mga produkto.

Ang GNP at current prices o sa kasalukuyang presyo o nominal GNP ay tumutukoy sa kabuuang halaga ng mga tapos ng produkto at serbisyong ginagawa sa loob ng isang taon batay sa umiiral na presyo sa taong yaon. Ito ang kabuuang produksyon ng bansa na nababatay sa pangkasalukuyang presyo sa pamilihan. Masasabing ang nominal GNP ay nagpapakita ng pagbabago sa dami ng produksyon batay sa pagbabago ng presyo.

Ang GNP at constant prices o totoong GNP o real GNP ay ang halaga ng produksyon ng bansa na ibinabatay sa presyo ng nakalipas na taon. Ito ay tinatawag na base year na itinatakda ng NEDA na laging nasa 100. Ang panukat na ito ay nag-aalis ng epekto ng pagbabago sa presyo dahil may gagamiting presyo na hindi nagbabago. Ito ang ginagamit na totoong panukat ng GNP ng bansa.

One response to “GNP at GDP

  1. NI = P I + GI + CI

    + IT –S

    + DA

    = GNP

    Kung saan:

    PI = kita ng tao

    GI = kita ng pamahalaan mula sa pangangapital

    CI = kita ng bahay-kalakal/ korporasyon

    NI = pambansang kita

    IT – S = di-tuwirang buwis (IT) na binawas ang subsidiya (S)

    DA = depreciation

    GNP by Industrial Origin

    Sa paraang ito, kinukwenta ang kabuuang halaga ng produksyon ng mga pangunahing industriya ng bansa. Kapag pinagsama-sama ang halaga ng agrikultura, industriya at sektor ng serbisyo, ito ay tinatawag na Gross Domestic Product. Nagsasaad ito ng halagang ibinayad sa sahod, upa, tubo at interes kasama ang mga salik ng produksyon na ang nagmamay-ari ay mga dayuhan ng ginawa ng final goods. Upang masukat ang GNP, isasama ang net factor income from abroad. Narito ang framework sa pagsukat.

    Pagsama-samahin ang kinita ng mga sektor:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s